stat

Maksymalna liczba zmian nocnych w miesiącu

Zgodnie z art. 1517§ 1 Kodeksu pracy pora nocna obejmuje osiem godzin między godzinami 21 a 7.
Zgodnie z art. 1517§ 1 Kodeksu pracy pora nocna obejmuje osiem godzin między godzinami 21 a 7. fot. 123rf/ Andrea De Martin
Najnowszy artukuł na ten temat

Wypłata wynagrodzenia za okres próbny bez umowy

Praca w nocy bywa obciążająca psychicznie i fizycznie. W jaki sposób regulują ją przepisy prawa?



Chciałbym dowiedzieć się, ile zmian nocnych może mieć pracownik w jednym miesiącu. Dostałem polecenie pracy w innych placówkach firmy i mój grafik uwzględnia same noce, np. pracę od 19:30 do 3:30. Czy zgodne z prawem jest, żebym pracował tak aż 23 dni w miesiącu?
Na pytanie odpowiada Tomasz Siemoński, radca prawny z Kancelarii Radcy Prawnego - Tomasz Siemoński.

Tomasz Siemoński, radca prawny
Tomasz Siemoński, radca prawny
Praca w nocy ze względu na jej szczególną uciążliwość od dawna podlega ograniczeniom wywodzącym się zarówno z prawa międzynarodowego, jak i europejskiego. Warto jednak wskazać, iż ograniczenia te mają charakter wyłącznie podmiotowy co oznacza, iż jako dopuszczalne można uznać takie ustalenia, które zobowiązują pracownika do wykonywania obowiązków w porze nocnej nawet przez cały miesiąc.

Zgodnie z art. 1517§ 1 Kodeksu pracy pora nocna obejmuje osiem godzin między godzinami 21 a 7. Szczegółowego określenia godzin początku i końca pory nocnej dokonuje pracodawca, samodzielnie albo w porozumieniu z zakładową organizacją związkową. Przedmiotowe ustalenie powinno zostać wskazane w układzie zbiorowym pracy, regulaminie lub obwieszczeniu. W przypadku, gdy takiego ustalenia nie dokonano, przyjmuje się, iż pora nocna u danego pracodawcy obowiązuje przez cały 10-godzinny okres wskazany w Kodeksie pracy - od godziny 21 do 7. Należy jednak zaznaczyć, iż pracodawca dysponuje swobodą określenia pory nocnej dla określonych działów, a nawet poszczególnych pracowników. Takie określenie nie może mieć jednak charakteru dyskryminującego.

Więcej porad prawnych w naszym serwisie


Z kolei za pracownika pracującego w nocy uznaje się osobę, której rozkład czasu pracy obejmuje w każdej dobie co najmniej trzy godziny pracy w porze nocnej lub której co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną. Co prawda, jak wskazuje art. 1517§ 3 k.p. czas pracy pracującego w nocy nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę, jeżeli wykonuje prace szczególnie niebezpieczne albo związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym, niemniej jednak nie dotyczy to pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy i przypadków konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Należy jednak pamiętać, iż całkowitym zakazem objęte jest zatrudnianie w porze nocnej kobiet w ciąży i pracowników młodocianych. Jeżeli chodzi o kobiety w ciąży zakaz ten w sposób jasny został sformułowany w art. 178 § 1 k.p. Ponadto zgodnie z treścią art. 1781 k.p. pracodawca zatrudniający pracownicę w porze nocnej jest obowiązany na okres jej ciąży zmienić rozkład czasu pracy w sposób umożliwiający wykonywanie pracy poza porą nocną, a jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść pracownicę do innej pracy, której wykonywanie nie wymaga pracy w porze nocnej; w razie braku takich możliwości pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. W tym ostatnim przypadku pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia. Zgodnie z art. 203 § k.p. pracownika młodocianego nie wolno zatrudniać w porze nocnej. Pora nocna dla tej kategorii pracowników obejmuje godziny między 22 a 6, a dla osób które nie ukończyły 16 lat pora nocna rozpoczyna się o godzinie 20.

Co do zasady zakazane jest również zatrudnianie w porze nocnej osób niepełnosprawnych i pracowników sprawujących opiekę nad dzieckiem do lat czterech. W pierwszym przypadku, zakaz ten może zostać uchylony, jeżeli na wykonywanie takiej pracy wyrazi zgodę lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną. Zgodę taką wydaje się wyłącznie na wniosek osoby niepełnosprawnej. Osoba sprawująca opiekę na dzieckiem do lat czterech może wykonywać pracę w porze nocnej tylko i wyłącznie za jej zgodą, przy czym zgoda ta może być udzielona ogólnie, dotyczyć określonego okresu, a nawet wyrażana incydentalnie (w razie potrzeb) i co warto podkreślić - zawsze może być cofnięta. Jeżeli dziecko ma oboje rodziców z wskazanego uprawnienia może korzystać tylko jedno z nich.

Znajdź pracę w Trójmieście


Pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje zgodnie z art. 1518 k.p. dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20 proc. stawki godzinowej, wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. W stosunku do pracowników wykonujących pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy, dodatek powyższy może być zastąpiony ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej.

Na zakończenie warto wskazać, iż pracodawca zobowiązany jest do informowania właściwego okręgowego inspektora pracy o zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy, niemniej jednak obowiązek ten powstaje dopiero wtedy, gdy stosowny wniosek zostanie złożony przez samego pracownika.

Moim zdaniem

Ludzie biznesu

Roman Walasiński

Prezes zarządu Swissmed Centrum Zdrowia. Ukończył Uniwersytet Gdański, Wydział Prawa i...