stat

Urlop bezpłatny na czas pobierania nauki

Zgodnie z art. 17 ustawy Kodeks pracy, pracodawca obowiązany jest ułatwiać pracownikowi podnoszenie kwalifikacji zawodowych.
Zgodnie z art. 17 ustawy Kodeks pracy, pracodawca obowiązany jest ułatwiać pracownikowi podnoszenie kwalifikacji zawodowych. fot. 123rf

Urlop bezpłatny to okres, w którym zawieszone są wzajemne prawa i obowiązki między pracownikiem a pracodawcą. Czy pracodawca ma obowiązek nam go udzielić?



Od 3 lat pracuję w hipermarkecie. Od stycznia tego roku mam umowę o pracę (wcześniej praca przez pośrednika na zlecenie). Studiuję również na w trybie zaocznym (kierunek niezwiązany z moją pracą). Moje studia składają się z trwającego 16 dni zjazdu oraz dwóch trzydniowych spotkań weekendowych. Cały swój urlop wykorzystałam, żeby uczestniczyć w zajęciach na czwartym semestrze, zbliża się piąty semestr, a ja nie mam już ani dnia urlopu. Kierownik regionu oznajmił mi, że w firmie nie ma czegoś takiego jak urlop bezpłatny. Czy jest jakiś sposób, żeby nie musieć rezygnować z pracy, a uzyskać wolne na zajęcia? Czy pracodawca może odmówić mi urlopu bezpłatnego?
Na pytanie odpowiada Radosław Politowski z Kancelarii Radcy Prawnego Radosław Politowski.

Radosław Politowski, radca prawny
Radosław Politowski, radca prawny
Urlop bezpłatny jest okresem zatrudnienia pracownika, kiedy ulegają zawieszeniu wzajemne prawa i obowiązki stron stosunku pracy. Wniosek pracownika o udzielenie urlopu bezpłatnego stanowi jego oświadczenie woli. Dla wywołania skutku w postaci udzielenia takiego urlopu, niezbędne jest jeszcze oświadczenie woli wyrażone przez pracodawcę. Udzielenie urlopu bezpłatnego jest w istocie umową zawieraną pomiędzy pracodawcą i pracownikiem, a takowa wymaga zgody obu stron. Przy urlopie bezpłatnym pracodawca godzi się na zwolnienie pracownika z obowiązku wykonywania pracy, a pracownik wyraża zgodę na zwolnienie pracodawcy z obowiązku wypłacania wynagrodzenia.

Poza niektórymi szczególnymi sytuacjami, tutaj nie zachodzącymi, decyzja pracodawcy jest fakultatywna. Nie musi się on zgadzać na wniosek pracownika. Z tym, że fakultatywność urlopu bezpłatnego dotyczy obu stron. Nie tylko więc pracownik nie może narzucić pracodawcy urlopu bezpłatnego; również pracodawca bez uzgodnienia z pracownikiem nie może samodzielnie zdecydować o wysłaniu pracownika na taki urlop ani np. udzielić urlopu bezpłatnego w czasie innym niż określony we wniosku pracownika.

Odpowiadając na pytanie Czytelnika - pracodawca może w opisanej sytuacji odmówić pracownikowi udzielenia urlopu bezpłatnego, powołując się np. na wymóg właściwej organizacji pracy, niedostatki kadrowe, szczególne potrzeby pracodawcy, czy inne istotne przyczyny dotyczące pracodawcy. Może nawet odmówić bez podawania istotnej przyczyny. Złożenie wniosku przez pracownika nie tworzy po stronie pracodawcy obowiązku udzielenia urlopu bezpłatnego.

Co w tej sytuacji może uczynić pracownik?

Składając wniosek o urlop bezpłatny pracownik może zwiększyć swoje szanse, odwołując się do jednej z zasad prawa pracy. Mianowicie zgodnie z art. 17 ustawy Kodeks pracy, pracodawca obowiązany jest ułatwiać pracownikowi podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Powyższa zasada została również wymieniona jako jeden z podstawowych obowiązków pracodawcy (art. 94 pkt 6 ustawy Kodeks pracy). Na tę zasadę i ten obowiązek pracodawcy powinien zatem powoływać się Czytelnik, składając do pracodawcy wniosek o udzielenie mu urlopu bezpłatnego. Studiując, Czytelnik wszakże podnosi swoje kwalifikacje i nie ma przy tym znaczenia, iż kierunek studiów nie jest związany z wykonywanym zawodem. Przepis nie mówi wszakże o podnoszeniu kwalifikacji wyłącznie w interesie pracodawcy.

Czy korzystałe(a)ś kiedyś z urlopu bezpłatnego?

tak, wielokrotnie

4%

tak, ale to była wyjątkowa sytuacja

19%

chciałe(a)m, ale pracodawca się nie zgodził

4%

nie, nie było takiej potrzeby

73%
Przez "ułatwianie" rozumie się również nieodmawianie bez uzasadnionych przyczyn zgody na korzystanie z wybranej przez pracownika formy kształcenia oraz tworzenie pozytywnej atmosfery wobec uczących się pracowników. Pracownik nie będzie mógł jednak skutecznie domagać się przed sądem pracy udzielenia mu urlopu bezpłatnego. Takie wnioskowanie jest zbyt daleko idące. Pracodawca ma bowiem jedynie ułatwiać pracownikowi podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Jest to zwrot nieostry, wymagający każdorazowej wykładni przy uwzględnieniu całokształtu sytuacji pracownika i pracodawcy, a także danego konkretnego przypadku. W orzecznictwie nie wiąże się go z konkretnym roszczeniem po stronie pracownika ukierunkowanym na uzyskanie urlopu bezpłatnego. Pracownik nie może też zmusić pracodawcy do pokrycia np. kosztów udziału w określonych, wybranych przez niego szkoleniach.

Otrzymując wniosek o urlop bezpłatny, rozsądny pracodawca przeprowadzi ocenę ryzyka. Pracodawca może obawiać się, iż blokowanie możliwości wzięcia urlopu bezpłatnego zostanie w opisanej sytuacji potraktowane jako utrudnianie rozwoju zawodowego pracownika. Bez tego urlopu pracownik nie będzie miał wszakże możliwości kontynuowania nauki. Takie podejście pracodawcy może stanowić naruszenie jednego z podstawowych przecież obowiązków pracodawcy, jakim jest ułatwianie pracownikom podnoszenia kwalifikacji.

W konsekwencji pracownik mógłby (gdyby oczywiście chciał wybrać taką drogę) z tego powodu rozwiązać umowę o pracę, powołując się na ciężkie naruszenie przez pracodawcę podstawowych obowiązków. Efektem tego mogłoby być z kolei roszczenie o zapłatę odszkodowania (rozwiązanie umowy z winy pracodawcy). Pracownik nie byłby w takim postępowaniu pozbawiony szans powodzenia. Dotychczas ukończył cztery semestry nauki, starając się nie ingerować w organizację pracy. Pracodawca z pewnością wiedział o jego studiach. Pośrednio godził się na udział pracownika w tych studiach. Pracownik ponadto kontynuował studia kosztem swojego zasłużonego odpoczynku (wykorzystanie urlopu wypoczynkowego), a oczekiwany przez niego wymiar urlopu bezpłatnego też nie jest jakiś nadmierny. Powyższa sytuacja stanowi dla pracodawcy ryzyko, że rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę będzie ocenione jako zasadne i co za tym idzie zasadne będzie również jego roszczenie o odszkodowanie. Tego ryzyka pracodawca wcale nie musi podejmować. Wystarczy przychylić się do dość rozsądnego skądinąd wniosku pracownika o udzielenie urlopu bezpłatnego, który nie wygeneruje kosztu - przynajmniej bezpośrednio - po stronie pracodawcy.

Wybór przez pracownika alternatywnego rozwiązania, tj. opuszczenie przez pracownika pracy z uwagi na zaplanowany zjazd na uczelni, bez zgody pracodawcy, a wręcz wbrew jego decyzji, oczywiście narazi pracownika na rozwiązanie z nim umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym (bez wypowiedzenia). Jednakże, takie rozwiązanie w omawianym kazusie również byłoby trudniejsze do przeprowadzenia dla pracodawcy. Ryzyko dla niego wiązałoby się tutaj ponownie z potencjalnym naruszeniem podstawowego obowiązku pracodawcy ułatwiania pracownikowi podnoszenia kwalifikacji i ewentualnymi zarzutami pracownika w toku postępowania przed sądem pracy, weryfikującego zasadność przyczyny rozwiązania umowy o pracę. Zarzuty pracownika mogłyby wówczas dotyczyć naruszenia wspomnianego wyżej przepisu art. 17 ustawy Kodeks pracy (obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji) i naruszenia art. 8 ustawy Kodeks pracy (nadużycie prawa podmiotowego).

Dlatego lepszym rozwiązaniem dla pracodawcy niż podjęcie powyższego ryzyka, może być swoiste "pójście pracownikowi na rękę" i udzielenie mu urlopu bezpłatnego. W istocie będzie to właśnie ułatwienie pracownikowi podnoszenia kwalifikacji, o którym mowa w Kodeksie pracy. Na takim rozumowaniu, pracownik - nasz Czytelnik, może oczywiście skorzystać.

Na marginesie, pracodawca mógłby w takim wypadku skorzystać z tzw. umowy szkoleniowej pozwalającej pracownikowi zdobywającemu lub uzupełniającemu wiedzę i umiejętności, na uzyskanie urlopu bezpłatnego, w wymiarze ustalonym w porozumieniu zawieranym między pracodawcą a pracownikiem. Niestety także tutaj wymagana byłaby zgody obu stron.

Dodaj zdjęcie do artykułu

Opinie (15)

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

Regulamin dodawania opinii

zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Najczęściej czytane