stat

Prawa autorskie w umowie z firmą z sektora IT

Niezwykle istotnym jest precyzyjne określenie przez strony w umowie o pracę, jaka część wynagrodzenia pracownika (stanowiąca jego przychód) wiąże się z jego pracą twórczą.
Niezwykle istotnym jest precyzyjne określenie przez strony w umowie o pracę, jaka część wynagrodzenia pracownika (stanowiąca jego przychód) wiąże się z jego pracą twórczą. fot. 123rf / puhhha

Dokładne przeanalizowanie umowy o pracę przed jej podpisaniem to podstawa. Możliwe, że niektóre jej zapisy będą budziły wątpliwości, które warto skonsultować z prawnikiem.



Zamierzam podpisać umowę o pracę z firmą z sektora IT. Zapytałem przyszłego pracodawcę o możliwość zawarcia w umowie zapisu o prawach autorskich. Moje stanowisko będzie ściśle powiązane z DevOps (tj. tworzenie kodu, skryptów i dokumentacji). Pracodawca odpowiedział, że w tej firmie nie ma takiej możliwości. Od znajomych wiem, że w innych firmach w dziale IT takie rozwiązanie funkcjonuje i można z niego skorzystać (50 proc. kosztów uzyskania przychodu dla pracownika). Czy w Polsce pracowników nie chronią te same prawa u każdego pracodawcy? Czy przyszła firma nie powinna dać mi takiej możliwości?
Odpowiedzi na to pytanie udzielił mecenas Wojciech Kawczyński z Kancelarii Prawnej Kawczyński i Kieszkowski Adwokaci i Radcowie Prawni Sp.p. w Gdańsku.

Wojciech Kawczyński, radca prawny
Wojciech Kawczyński, radca prawny
Już na samym wstępie należy podkreślić, że Kodeks pracy oraz ustawy szczególne dot. prawa pracy w równym stopniu chronią prawa pracowników zatrudnionych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ogólną zasadą prawa pracy wszelkie działania pracodawcy w stosunku do pracowników oraz postanowienia zawieranych umów o pracę oraz wewnętrznych aktów prawnych obowiązujących u pracodawcy (np. regulaminy pracy czy wynagradzania) nie mogą naruszać norm prawa pracy, ponieważ w przeciwnym wypadku są one eliminowane z umowy, a w ich miejsce stosuje się normy wynikające właśnie z Kodeksu pracy i ustaw szczególnych.

Niemniej jednak należy podkreślić, że problem, na który wskazuje czytelnik, jest nieco szerszy i wykracza poza "kodeksowe" prawo pracy - sięga on bowiem kwestii praw autorskich, które wiążą się również z uprawnieniami podatkowymi, na które wskazuje czytelnik.

Co do zasady, zgodnie z Ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków w ramach stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe do niego. Dotyczy to również programów komputerowych, stworzonych przez pracownika, do których prawa majątkowe także nabywa pracodawca, jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej. Zatem to od woli stron umowy o pracę będzie zależało, czy chcą wyłączyć przejście praw majątkowych do stworzonego przez pracownika programu komputerowego.

Jeżeli strony w umowie o pracę nie wyłączą przejścia praw majątkowych do programu komputerowego na pracodawcę, to przy spełnieniu warunków, które zostaną opisane poniżej, jak słusznie wskazuje czytelnik, zgodnie z Ustawą o podatku dochodowych od osób fizycznych pracownik będzie uprawniony do zaliczenia 50 proc. uzyskanego przychodu jako koszt uzyskania przychodu (zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 Ustawy o PIT).

Czy negocjowałe(a)ś z pracodawcą swoją umowę?

tak, dostałe(a)m warunki, na których mi zależało 23%
tak, wypracowaliśmy kompromis 20%
próbowałe(a)m, ale bez sukcesu 25%
nie, od razu zgodziłe(a)m się na propozycję pracodawcy 32%
zakończona Łącznie głosów: 128
Z tego właśnie względu niezwykle istotnym jest precyzyjne określenie przez strony w umowie o pracę, jaka część wynagrodzenia pracownika (stanowiąca jego przychód) wiąże się z jego pracą twórczą. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 10 listopada 2015 r. II FSK 2275/13) nie będzie możliwości zaliczenia otrzymanego wynagrodzenia jako kosztu uzyskania przychodu, jeżeli z akt sprawy nie wynika, jaka część wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika ze stosunku pracy dotyczy wynagrodzenia za wykonywanie prac o charakterze twórczym. Zgodnie bowiem z ww. poglądem samo zatrudnienie na stanowisku, z którym jest związana praca twórcza, nie pozwala na zaliczenie przychodu z wynagrodzenia do kosztów uzyskania przychodu.

Należy przy tym podkreślić, że to w interesie pracodawcy jako płatnika leży prawidłowe wyliczenie i pobranie od pracownika zaliczki na podatek dochodowy od danego pracownika i to pracodawca podlega odpowiedzialności karno-skarbowej w przypadku błędnego wyliczenia wysokości podatku lub zaliczki na podatek pobieranej od poszczególnych pracowników. Jeżeli zatem z treści umowy wynika, że pracownik będzie otrzymywał wynagrodzenie za przeniesienie utworu, to w rzeczywistości pracodawcy powinno zależeć na jak najbardziej precyzyjnym określeniu części wynagrodzenia, od którego będzie pobierał zaliczki na podatek dochodowy.

Mając zatem na uwadze względy podatkowe - przejrzystość rozliczeń w zakresie poboru zaliczek na podatek dochodowy, jeżeli pracownik przenosi na pracodawcę prawa autorskie do programu komputerowego - obu stronom powinno zależeć na określeniu w umowie o pracę bądź regulaminie pracy części wynagrodzenia za przeniesienie praw autorskich do utworu.

Przepisy prawa pracy nie regulują natomiast obowiązku pracodawcy do wskazania w umowie o pracę informacji o przeniesieniu praw autorskich do tworzonego programu komputerowego oraz jaka część wynagrodzenia wiąże się z takim przejściem praw na pracodawcę. W sytuacji gdy strony tej informacji nie umieszczą, zgodnie z Ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych automatycznie dojdzie do przejścia praw majątkowych do programu komputerowego. Nie będzie jednak możliwe określenie podstawy (wynagrodzenie za przeniesienie praw do utworu), od jakiej przychód zaliczany jako koszt uzyskania przychodu będzie liczony.

Podsumowując więc, w świetle przepisów Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych każdy pracownik przenoszący prawa majątkowe do programu komputerowego będzie uprawniony do zaliczenia 50 proc. wynagrodzenia do kosztów uzyskania przychodu, natomiast aby było to faktycznie możliwe, konieczne jest dokonanie podziału wynagrodzenia pracownika na dwie części:

  1. część obejmującą wynagrodzenie za przeniesienie praw autorskich do utworu w ramach wykonywanych obowiązków pracowniczych;

  2. część obejmującą wynagrodzenie za pozostałe czynności wykonywane przez pracownika na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy.

Brak takiego rozróżnienia może spowodować, że organy podatkowe uznają, że pracownik nie zyskał uprawnienia do zaliczenia wynagrodzenia w koszty uzyskania przychodu.

Porady prawne w serwisie Praca


Na koniec należy podkreślić, że zawarcie w umowie zapisu dotyczącego przeniesienia autorskich praw majątkowych do utworu nie wiąże się z żadnymi negatywnymi konsekwencjami podatkowymi po stronie pracodawcy. Innymi słowy - jeżeli w umowie zostanie zawarty zapis o przejściu praw majątkowych do utworu na pracodawcę, zróżnicowane zostanie wynagrodzenie, a utwór faktycznie wykonany w wyniku świadczonej przez pracownika pracy, organy skarbowe nie będą mogły zakwestionować prawa pracownika do zaliczenia 50 proc. kosztów uzyskania przychodu. Jedyną różnicę w działaniu pracodawcy będzie stanowiła wysokość zaliczki na podatek dochodowy pobieranej przez pracodawcę od pracownika, który zobowiązał się do przeniesienia praw majątkowych do programu komputerowego.

Moim zdaniem

Ludzie biznesu

Piotr Witek

MBA, ACCA, biegły rewident, Partner Spółki Rewit Księgowi i Biegli Rewidenci, od listopada 2013...